سندرم خشکی چشم یک اختلال شایع چشمی است که در آن چشمها به میزان کافی اشک تولید نمیکنند یا کیفیت اشک نامناسب است، در نتیجه سطح چشم بهدرستی مرطوب نمیشود.
این مشکل میتواند باعث احساس سوزش، قرمزی، خارش، تاری دید و حساسیت به نور شود. عواملی مانند افزایش سن، استفاده طولانیمدت از صفحهنمایش، قرار گرفتن در معرض باد و هوای خشک، مصرف برخی داروها و بیماریهای خودایمنی میتوانند در بروز این سندرم نقش داشته باشند.
درمان شامل استفاده از اشک مصنوعی، پرهیز از شرایط محرک، مصرف مکملهای تغذیهای و در موارد شدیدتر، روشهای پزشکی مانند بستن مجاری اشکی است.
اشک به طور مداوم توسط غدد اشکی تولید می شود و سپس به لطف پلک زدن پلک ها در تمام سطح چشم پخش می شود. عمدتاً از آب و مواد چرب تشکیل شده اند و به عنوان یک مانع نازک در جلوی قرنیه عمل می کنند. آنها از قرنیه در برابر عوامل خارجی (گرد و غبار، باکتری ها) محافظت می کنند، آن را مرطوب می کنندو از آلوده شدن آن جلوگیری می کنند.
خشکی چشم باعث ناراحتی بینایی می شود و در برخی موارد می تواند منجر به تحریک قرنیه و عفونت چشم شود. در سال های اخیر، در مواجهه با بدتر شدن شرایط زندگی ما (آلودگی، تهویه مطبوع و غیره)، موارد خشکی چشم افزایش چشمگیری داشته است. امروزه، نزدیک به یک سوم جمعیت بزرگسال مبتلا هستند.
علائم خشکی چشم چیست؟
علائم خشکی چشم شامل موارد زیر است:
- سوزش و خارش چشم – احساس ناراحتی و تحریک در چشمها
- احساس وجود جسم خارجی – حس شن یا گرد و غبار در چشم
- قرمزی چشم – افزایش التهاب و قرمزی سطح چشم
- تاری دید موقت – به ویژه پس از خیره شدن طولانی به صفحهنمایش
- افزایش حساسیت به نور – اذیت شدن چشم در برابر نور شدید
- آبریزش غیرطبیعی چشم – واکنش بدن برای جبران خشکی
- خستگی چشم – احساس سنگینی یا خستگی بعد از مطالعه یا کار با کامپیوتر
- ناراحتی هنگام استفاده از لنزهای تماسی – دشواری در تحمل لنزها
- چسبندگی و ترشح مخاطی – در برخی موارد، احساس چسبندگی در چشمها
اگر این علائم طولانیمدت باشند، بهتر است به چشمپزشک مراجعه کنید تا درمان مناسب را دریافت کنید.
علائم خشکی چشم شدید
علائم خشکی چشم شدید شامل موارد زیر است:
- سوزش و درد شدید در چشم – احساس ناراحتی مداوم و گاهی همراه با درد
- قرمزی شدید چشمها – التهاب و تحریک مزمن سطح چشم
- تاری دید پایدار – مشکل در تمرکز و دید واضح، حتی پس از پلک زدن
- حساسیت شدید به نور (فتوفوبیا) – افزایش ناراحتی در برابر نور روشن
- ناتوانی در استفاده از لنزهای تماسی – لنزها باعث درد و تحریک شدید میشوند
- آبریزش غیرطبیعی چشم به همراه خشکی – واکنش بیش از حد غدد اشکی که کارایی لازم را ندارد
- ایجاد ترشحات چسبنده و مخاطی – احساس چسبندگی پلکها بهویژه پس از بیدار شدن
- التهاب و آسیب به سطح قرنیه – که میتواند باعث زخم، عفونت و حتی کاهش دائمی بینایی شود
- سختی در پلک زدن – احساس سفتی و ناتوانی در باز و بسته کردن روان پلکها
در موارد شدید، درمانهای پزشکی تخصصی مانند بستن مجاری اشکی، داروهای ضدالتهابی، قطرههای دارویی (مانند سیکلوسپورین) یا حتی استفاده از لنزهای درمانی توصیه میشود. اگر این علائم را دارید، حتماً به چشمپزشک مراجعه کنید تا از آسیب جدی به چشم جلوگیری شود.
خشکی چشم چیست️️
علت خشکی چشم چیست؟
خشکی چشم می تواند ناشی از عوامل مختلفی باشد.
سن، اولین عامل خشکی چشم
15 درصد افراد بالای 60 سال از خشکی چشم رنج می برند. با افزایش سن، تولید اشک از اهمیت کمتری برخوردار می شود زیرا غدد اشکی آتروفی می شوند. این کاهش با تغییرات هورمونی مربوط به یائسگی در زنان و آندروپوز در مردان تشدید می شود.
حتی اگر تصور نمی کنید که اشک شما تمام شده است، معاینه منظم با چشم پزشک برای تشخیص زودهنگام بیماری های چشمی که با افزایش سن بیشتر می شوند ضروری است. توصیه می شود حداقل بعد از 65 سال هر 2 سال یک بار به آنجا بروید.
محیط زیست
آلودگی، هوای خشک یا دارای تهویه مطبوع، دود سیگار، استفاده طولانی مدت از کامپیوتر، باد، ارتفاع زیاد… نیز می تواند باعث خشکی چشم شود، به خصوص زمانی که این عوامل با هم ترکیب شوند.
مصرف داروها یا مواد سمی
برخی از داروها می توانند اشک را کاهش دهند یا حتی ترکیب آنها را تغییر دهند. اینها به عنوان مثال:
- داروهای ضد افسردگی
- داروهای مسکن
- قرص های خواب آور
- آنتی هیستامین ها
- داروهای ضد آکنه (ایزوترتینوئین)
- ضد اسهال
- درمان های هورمونی (پیشگیری از بارداری هورمونی و …)
- داروهای ضد آریتمی
- تنباکو و حشیش می توانند چشم را خشک کنند.
استفاده از لنز تماسی و جراحی چشم
استفاده از لنزهای تماسی یا لنزها به کاهش تولید اشک کمک می کند و در صورت خشکی چشم، قرار دادن لنز در آن دشوار می شود.
پس از مداخله لیزری
پس از مداخله لیزری (به عنوان مثال جراحی انکساری نزدیک بینی)، ممکن است خشکی چشم ظاهر شود. این معمولا موقتی است.
بیماری هایی با درگیری التهابی پلک ها
برخی از بیماری ها با التهاب پلک ها یا بلفاریت همراه هستند:
- آکنه روزاسه
- درماتیت سبورئیک
- پسوریازیس
- آلرژی مزمن چشم
- بیماری های عمومی که در فقدان اشک نقش دارند
برخی بیماریها نیز میتوانند بر ترشح اشک تأثیر بگذارند، مانند بیماریهای خودایمنی:
- سندرم گوجروت شوگرن همچنین مسئول خشکی دهان و غشاهای مخاطی زنان است.
- روماتیسم مفصلی
- بیماری کرون
- لوپوس
- کمبود ویتامین A
شرایط دیگری که ممکن است خطر را افزایش دهد
خطر ابتلا به سندرم چشم خشک ممکن است به دلیل سایر شرایط سلامتی مانند:
- بلفاریت: این التهاب لبه آزاد پلک است که می تواند غدد میبومین را که ماده روغنی تشکیل دهنده اشک را تولید می کنند، مسدود کند.
- ملتحمه آلرژیک: ملتحمه ممکن است به دنبال یک واکنش آلرژیک ملتهب شود.
- درماتیت تماسی: پوست پس از تماس با یک ماده خاص تحریک می شود.
- سندرم گوگروت شوگرن: باعث خشکی چشم، دهان و واژن می شود. این بیماری همچنین می تواند با آرتریت و خستگی مرتبط باشد.
- آرتریت روماتوئید: قسمت های مختلف بدن متورم و ملتهب می شوند، از جمله چشم ها یا پوست و مفاصل.
- لوپوس: سیستم ایمنی به سلولهای بدن از جمله رگهای خونی حمله میکند و آنها را از بین میبرد. اسکلرودرمی: ظاهر شدن لکههای سخت و ضخیم روی پوست.
- فلج بل: ضعف عضلانی یا فلج در یک طرف صورت.
- HIV: سیستم ایمنی مورد حمله قرار می گیرد.
- آسیب های قبلی چشم، مانند قرار گرفتن در معرض اشعه یا سوختگی نیز می تواند خطر ابتلا به سندرم چشم خشک را افزایش دهد.
چند نکته مهم
- مقدار زیادی آب بنوشید: این کار تمام بدن شما از جمله چشم ها را هیدراته نگه می دارد.
- اگر با رایانه کار می کنید، تا حد امکان استراحت کنید و پلک بزنید.
- در صورت امکان، حرارت یا تهویه هوا را کمی کم کنید تا از خشکی چشم جلوگیری کنید.
- سعی کنید محل کار خود را به خوبی تهویه کنید. اگر این کار دشوار است، یک کاسه آب را در نزدیکی خود نگه دارید (ترجیحا نزدیک رادیاتور اگر روشن است) تا رطوبت اتاق افزایش یابد.
