لنزهای داخل چشمی سه کانونی

بیمارانی که در فواصل مختلف مشکل بینایی دارند می توانند از لنزهای داخل چشمی سه کانونی استفاده کنند. این راه حلی است که به روشی ساده و با ریسک کم اجرا می شود و مادام العمر است. ما هر آنچه را که باید در مورد لنزهای داخل چشمی سه کانونی بدانید به شما می گوییم.

لنزهای داخل چشمی سه کانونی چیست؟

لنزهای داخل چشمی سه کانونی راه حلی برای داشتن دید خوب در فواصل کوتاه، متوسط ​​و دور هستند. لنزهای داخل چشمی سه کانونی به طور قطعی پیرچشمی یا خستگی چشم و آب مروارید را بدون نیاز به استفاده از عینک یا لنز پس از جراحی رفع می کند. بیمارانی که لنز داخل چشمی سه کانونی دارند از دید واضح در هر سه فاصله (نزدیک، متوسط ​​و دور) بهره می برند.

لنزهای داخل چشمی سه کانونی برای چه مواردی مناسب هستند؟

با لنزهای داخل چشمی سه کانونی، به دلیل رفع مشکل انکساری قبلی، بیمار بدون نیاز به استفاده از عینک یا لنز تماسی، بدون توجه به فاصله، دید قابل قبولی دارد.

یکی از ویژگی های این لنزهای داخل چشمی امکان اصلاح آستیگماتیسم است. در این موارد، قبل از مداخله، مطالعه چشم را انجام می دهیم که در آن داده های لازم برای ساخت یک لنز سه کانونی خاص را با نیازهای خاص بیمار استخراج می کنیم. این نوع لنز به لنز داخل چشمی تری فوکال توریک معروف است.

این نوع لنز داخل چشمی مخصوصاً برای افرادی که از پیرچشمی یا آب مروارید رنج می برند و می خواهند بینایی خود را بدون عینک یا لنز تماسی به دست آورند، توصیه می شود. به لطف این اثر، این نوع لنزهای داخل چشمی پریمیوم نامیده می شود.

توجه به این نکته ضروری است که برای کاشت موفقیت آمیز این نوع لنزهای داخل چشمی، داشتن تیمی از جراحان متخصص در این تکنیک جراحی و همچنین فناوری لازم و یک اتاق عمل مجهز برای انجام جراحی با حداکثر نیاز ضروری است.

استفاده از لنزهای داخل چشمی سه کانونی برای چه کسانی توصیه می شود؟

دو موردی که به آنها این نوع لنز توصیه می شود:

✔پیرچشمی: از 40 یا 50 سالگی

آنها عمدتاً در بیماران مبتلا به پیرچشمی یا خستگی چشم،  کاشته می شوند. این بیماران همچنین ممکن است عیوب انکساری همراه داشته باشند مثل اختلال دید دور و آستیگماتیسم.

✔آب مروارید: از 60 سالگی

از لنزهای داخل چشمی سه کانونی نیز در جراحی آب مروارید بسیار رایج استفاده می شود. این لنز به ویژه برای بیمارانی که زندگی بسیار فعالی دارند و نمی‌خواهند پس از عمل به استفاده از عینک یا لنزهای تماسی وابسته شوند، توصیه می‌شود.

تفاوت لنزهای سه کانونی با انواع دیگر لنزهای داخل چشمی

• لنز داخل چشمی تک قطبی مونوفوکال:

دید تک فوکوس واضح، دید نزدیک را فراهم می کند و دید میانی و دور را اصلاح نمی کند که نیاز به استفاده از عینک برای این فواصل دارد.

• عدسی داخل چشمی چند کانونی:

دید واضح را در دو کانون دور و نزدیک می دهد، اما فوکوس میانی را اصلاح نمی کند.

• لنز داخل چشمی سه کانونی:

دید واضحی را در هر سه کانون نزدیک، میانی و دور ایجاد می کند و استفاده از عینک و لنزهای تماسی را پس از جراحی به طور کامل حذف می کند.

سایر تفاوت های مهم بین لنزهای سه کانونی و سایر انواع لنزهای داخل چشمی ویژگی های زیر است:

• این یک نسل لنز چند کانونی داخل چشمی است.
• آنها به طرح هایی تبدیل شده اند که نتایج عالی را بدون هیچ گونه عوارض ارائه می دهند.

این مداخله سرپایی است یعنی همان روز عمل بیمار را ترخیص می کنیم. روز بعد، او باید به جلسه مشاوره مراجعه کند تا جراحی بررسی شود که دوره پس از عمل هیچ گونه عوارضی نداشته باشد.

خطرات احتمالی❌

اگر چه رایج نیست اما کاشت لنزهای چند کانونی می تواند منجر به عوارض خاصی شود. از جمله شایع ترین آنها، کاهش جزئی کیفیت بینایی برای چند روز به دلیل روند سازگاری و بهبودی پس از جراحی است.

جدی ترین و نادرترین خطرات که مربوط به هر گونه جراحی چشم است: خونریزی دفعی یا عفونت های داخل چشمی.

مراقبت های بعد از جراحی با لنزهای داخل چشمی سه کانونی

مراقبت‌های بعد از جراحی (مثلاً آب‌مروارید/تعویض عدسی) با لنز داخل‌چشمی سه‌کانونی (Trifocal IOL) از نظر کلی شبیه سایر لنزهاست، ولی چند نکته اختصاصی هم دارد (مثل سازگاری با هاله و کاهش کنتراست در هفته‌های اول).

1) قطره‌ها و داروها (طبق نسخه پزشک)

• معمولاً ترکیبی از آنتی‌بیوتیک + ضدالتهاب/کورتون و گاهی قطره ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAID) تجویز می‌شود.
• قطره‌ها را منظم و تا پایان دوره استفاده کنید؛ قطع زودهنگام می‌تواند التهاب را طولانی کند یا ریسک عفونت را بالا ببرد.
• اگر چند قطره دارید، بین هر کدام ۵–۱۰ دقیقه فاصله بگذارید.
• اگر خشکی چشم دارید، اشک مصنوعی (ترجیحاً بدون نگهدارنده) کمک‌کننده است.

2) محافظت فیزیکی و کارهایی که نباید انجام دهید

هفته اول (حساس‌ترین دوره):

• چشم را مالش ندهید.
• هنگام خواب شیلد/محافظ (طبق توصیه پزشک) استفاده کنید.
• از ورود آب مستقیم، شامپو و صابون به چشم جلوگیری کنید؛ معمولاً حمام سبک ممکن است ولی چشم را نمالید و آب را مستقیم روی صورت نگیرید.
• آرایش چشم، لنز تماسی، استخر/سونا/جکوزی: معمولاً حداقل ۲–۴ هفته ممنوع (بسته به نظر جراح).
• اجسام سنگین بلند نکنید و زور نزنید؛ از فعالیتی که فشار داخل چشم را بالا ببرد پرهیز کنید (معمولاً ۱–۲ هفته).

3) فعالیت‌های روزمره (دید نزدیک/دور/شب)

• تلویزیون/موبایل/مطالعه معمولاً از همان روزهای اول مجاز است، اما ممکن است زود خسته شوید؛ استراحت‌های کوتاه بگذارید.
• رانندگی فقط وقتی که دیدتان کافی باشد و پزشک اجازه دهد؛ با لنز سه‌کانونی ممکن است در شب ابتدا هاله/پخش نور داشته باشید.
• انتظار طبیعی: در هفته‌های اول ممکن است هاله دور چراغ‌ها، خیرگی، یا افت کنتراست بیشتر باشد؛ در بسیاری از افراد طی چند هفته تا چند ماه بهتر می‌شود (سازگاری مغز/Neuroadaptation).

4) مراقبت‌های اختصاصی‌تر برای لنزهای سه‌کانونی

این لنزها برای دید نزدیک/میانی/دور طراحی شده‌اند، اما به کیفیت شرایط چشم حساس‌ترند:

• خشکی چشم می‌تواند کیفیت دید و هاله را بدتر کند؛ درمان خشکی (اشک مصنوعی، ژل شب، درمان پلک) خیلی مهم است.
• اگر آستیگماتیسم باقی‌مانده یا شماره چشم باقی بماند، ممکن است دید “کریستالی” نشود؛ گاهی نیاز به عینک سبک، تنظیمات بعدی، یا تصمیم درمانی دیگر است.
• در برخی افراد چند هفته تا یکی دو ماه طول می‌کشد تا مغز به تقسیم نور بین کانون‌ها عادت کند؛ این طبیعی است.

5) علائم هشدار (اورژانسی)

در صورت هرکدام از موارد زیر همان روز با پزشک/اورژانس چشم تماس بگیرید:

• کاهش ناگهانی دید یا تیره شدن واضح دید
• درد شدید چشم (نه سوزش خفیف معمول بعد از عمل)
• قرمزی شدید رو به افزایش
• ترشح چرکی
• جرقه‌های نوری جدید، افزایش مگس‌پران، یا احساس پرده/سایه در میدان دید
• تهوع/استفراغ همراه با درد چشم (می‌تواند علامت بالا رفتن فشار چشم باشد)

6) ویزیت‌های پیگیری

اگر دیدتان با وجود گذشت زمان به حد انتظار نرسید، پزشک مواردی مثل خشکی، التهاب، فشار چشم، باقی‌ماندن شماره، آستیگماتیسم، یا کدورت کپسول خلفی (PCO) را بررسی می‌کند. (کدورت کپسول ممکن است ماه‌ها بعد رخ دهد و معمولاً با لیزر YAG درمان می‌شود.)

معمولاً ویزیت‌ها در روز اول، هفته اول، و حدود ۳–۶ هفته بعد انجام می‌شود (بسته به شرایط).

دوام لنز های سه کانونی چقدر است؟

لنزهای داخل‌چشمی سه‌کانونی (Trifocal IOL) از نظر خودِ ماده لنز معمولاً برای تمام عمر طراحی می‌شوند و در حالت عادی تاریخ انقضا یا نیاز به تعویض دوره‌ای ندارند. جنس رایجشان (آکریلیک هیدروفوب/هیدروفیل یا سیلیکون) داخل چشم پایدار می‌ماند و «فرسوده» نمی‌شود.

چند نکته که باعث می‌شود افراد احساس کنند “دوامش کم شده” (در حالی که لنز خراب نشده) :

1. کدورت کپسول خلفی (PCO)

چند ماه تا چند سال بعد از عمل ممکن است پرده پشت لنز کدر شود و دید دوباره تار شود. درمانش معمولاً لیزر YAG در چند دقیقه است و لنز تعویض نمی‌شود.

2. تغییرات دیگر چشم با گذر زمان

مثل تغییرات شبکیه (مثلاً دژنراسیون ماکولا، دیابت)، گلوکوم، یا خشکی چشم شدید می‌تواند کیفیت دید را کم کند.

3. باقی‌ماندن/ایجاد شماره چشم

ممکن است مقدار کمی نزدیک‌بینی/دوربینی یا آستیگماتیسم باقی بماند یا با زمان تغییر کند و نیاز به عینک سبک یا اصلاح تکمیلی ایجاد شود.

4. (نادر) جابه‌جایی لنز

در افراد با ضعف زونول‌ها، ضربه، یا بیماری‌هایی مثل پسودواکسفولیشن ممکن است سال‌ها بعد لنز کمی جابه‌جا شود و نیاز به اقدام جراحی پیدا کند، ولی این شایع نیست.

اگر بفرمایید عملتان چه زمانی انجام شده و الان چه علامتی دارید (تاری دید، هاله، افت دید شب، دوبینی)، می‌توانم بگویم بیشتر به کدام علت نزدیک‌تر است و چه بررسی‌هایی لازم است.