استرابیسم یک اختلال بینایی است که با انحراف غیر طبیعی یک چشم به داخل یا خارج مشخص می شود. استرابیسم انواع مختلفی دارد: استرابیسم واگرا، استرابیسم همگرا، استرابیسم سازگار، استرابیسم فلج. علل استرابیسم چندگانه است: ژنتیکی، پاتولوژیک یا تصادفی. درمان های مختلفی برای درمان استرابیسم وجود دارد: عینک زدن، توانبخشی و جراحی.
در کودکان، بررسی ناهنجاریهای احتمالی بینایی مانند استرابیسم ضروری است، زیرا اگر اصلاح نشود، میتواند منجر به تنبلی چشم شود، وضعیتی که در آن مغز سیگنالهای ارسال شده توسط چشم را ضعیفتر و ناهماهنگتر میکند و در نتیجه کاهش مییابد. در برخی از کودکان، این نقص بینایی علامت یک بیماری است، از جمله آسیب مغزی تروماتیک، رتینوپاتی نارس، رتینوبلاستوما، یا فلج مغزی.
استرابیسم چیست؟
برای درک استرابیسم، باید به آناتومی چشم ها نگاه کنید. شش ماهیچه چشم حرکت آن را کنترل می کنند. یک عضله چشم را به سمت راست و دیگری به سمت چپ حرکت می دهد. چهار عضله دیگر چشم را به سمت بالا، پایین و مورب حرکت می دهند. برای فوکوس روی یک تصویر، هر شش ماهیچه چشم باید با هم کار کنند. برای تراز و تمرکز هر دو چشم روی یک هدف، تمام عضلات هر دو چشم باید با هم کار کنند.
مغز این ماهیچه ها را کنترل می کند. با دید طبیعی، هر دو چشم در یک نقطه هدف قرار می گیرند. مغز ما دو تصویر از چشمان ما را در یک تصویر سه بعدی ترکیب می کند. به این ترتیب می توانیم تشخیص دهیم که یک شی از ما دور است یا نزدیک.
برای استرابیسم در کودکان، زمانی که یک چشم ناهمتراز باشد، دو تصویر متفاوت به مغز ارسال می شود. به همین دلیل، در یک کودک خردسال، مغز می آموزد که تصویر چشم نادرست را نادیده بگیرد. در عوض، فقط تصویر چشم بهتر را می بیند.
در مورد استرابیسم در بزرگسالان، اغلب باعث دوبینی می شود و به این دلیل است که مغز آنها قبلاً یاد گرفته است که تصاویر را از هر دو چشم دریافت کند. مغز آنها نمی تواند تصویر چشم تنبل را نادیده بگیرد، بنابراین آنها دو تصویر را می بینند.
انواع استرابیسم
انواع مختلفی از استرابیسم وجود دارد:
- استرابیسم واگرا: زمانی که یک چشم به سمت بیرون منحرف می شود. استرابیسم متناوب نوعی استرابیسم واگرا است که زاویه آن در نوسان است و دائمی نیست.
- استرابیسم همگرا، استرابیسم را با انحراف چشم به داخل مشخص می کند. استرابیسم سازگار نوعی استرابیسم همگرا است که در اثر تلاش چشم برای دستیابی به دید واضح ایجاد می شود. در دوربینی شایع است.
- استرابیسم عمودی کمترین شیوع را دارد. این بیماری استرابیسم را با چرخش چشم به سمت بالا یا پایین مشخص می کند.
- استرابیسم فلجی به طور کلی یک استرابیسم ناگهانی است که زمانی رخ می دهد که یکی از اعصاب عصب دهنده عضلات چشمی آسیب ببیند.
- استرابیسم با توجه به زاویه انحراف آن نیز طبقه بندی می شود: استرابیسم خفیف هنگامی که چشم کمی انحراف دارد، استرابیسم حاد هنگامی که چشم زیاد می چرخد یا حتی به طور جزئی یا کامل ناپدید می شود.
علل استرابیسم چیست؟
علت استرابیسم بسته به سن بیمار متفاوت است:
- هنگام تولد: می تواند در ماه های اول زندگی ظاهر شود. اگر استرابیسم نوزاد بیش از 4 ماه ادامه یابد، ممکن است استرابیسم مادرزادی باشد که معمولاً به ناهنجاری در یکی از کره چشم جنین مرتبط است. خطر استرابیسم در صورت زایمان زودرس افزایش می یابد.
- اگر در حدود 2 تا 4 سالگی ظاهر شود، اغلب یک استرابیسم سازگار است که خطر آمبلیوپی را افزایش می دهد (بینایی یک چشم به درستی رشد نمی کند و این باعث ایجاد تفاوت در حدت بینایی بین دو چشم می شود). این نوع استرابیسم معمولاً بعد از 7 سالگی ظاهر نمی شود.
- استرابیسمی که در بزرگسالی و در افراد مسن ظاهر می شود (برای تشخیص استرابیسم دوران کودکی که با بالغ شدن کودک ادامه می یابد) باید بررسی شود، زیرا برخی از استرابیسم ها علت عصبی دارند.
علاوه بر این، باید توجه داشت که برخی از کودکان مبتلا به استرابیسم ممکن است اختلالات مغزی ناشی از پاتولوژی (تریزومی 21، هیدروسفالی – مایع اضافی در مغز -، تومور مغزی) داشته باشند. آب مروارید (کدری عدسی طبیعی چشم) یا آسیب به چشم نیز می تواند باعث استرابیسم شود. با این حال، اکثر کودکان مبتلا به استرابیسم هیچ یک از این مشکلات را ندارند.
استرابیسم می تواند ارثی باشد: اگر یکی از والدین یا هر دو به این اختلال بینایی یا سابقه بیماری های ژنتیکی (مانند سندرم داون) مبتلا باشند، احتمال ابتلای کودک به استرابیسم بیشتر است.
علائم استرابیسم چیست؟
بارزترین علائم استرابیسم عبارتند از:
- چشم های “متقاطع” یا یک چشم که به یک جهت اشاره می کند در حالی که دیگری روی یک شی متمرکز شده است.
- حرکات ناهماهنگ چشم
- یک دید دوگانه
- دید تنها توسط یک چشم، با از دست دادن درک عمق ارائه می شود، زیرا چشم دوم قدرت بینایی خود را از دست می دهد.
راه های درمان استرابیسم چیست؟
بسته به مورد و بسته به سن کودک و نوع استرابیسم ممکن است یک یا چند نوع درمان استرابیسم توصیه شود. درمان استرابیسم معمولاً از طریق ترکیبی از روشهای غیرجراحی و جراحی انجام میشود. در زیر، به برخی از روشهای درمان استرابیسم اشاره میکنم:
عینک: استفاده از عینک یا لنزها میتواند در استرابیسم کمک کند. عینکها میتوانند صورتی راهحل غیرجراحی فراهم کنند و در برخی موارد، ممکن است از عینکها با قدرت نظارتی بالا استفاده شود تا عضلات چشم را تحریک کند و تعادل را برقرار کند.
نوزادان و کودکان بسیار خردسالی که چشم آنها به سمت داخل می چرخد (ازوتروپیا) ممکن است به جراحی یا عینک با اصلاح اپتیکال نیاز داشته باشند. جراحی استرابیسم روی ماهیچه های چشم به تراز صحیح چشم ها کمک می کند و باعث ایجاد دید خوب می شود.
کودکانی که از استرابیسم رنج می برند، پس از معاینه، ممکن است برای آنها عینک (تصحیح نوری کامل)، اولین درمان برای استرابیسم تجویز شود. ممکن است برای کمک به تقویت یک چشم که ضعیف تر از دیگری است، استفاده از چسب چشم کودک برای استفاده از چشم قوی تر توصیه شود. این او را مجبور می کند از چشم ضعیف تر استفاده کند که به مرور زمان به تقویت آن کمک می کند.
درمان دارویی: در برخی موارد، داروها میتوانند برای کنترل استرابیسم استفاده شوند. داروها ممکن است بر روی عضلات چشم تأثیر بگذارند و تعادل بین عضلات را بهبود ببخشند.
جراحی: در موارد شدید استرابیسم که به روشهای غیرجراحی پاسخ نمیدهند، جراحی ممکن است لازم باشد. جراحی عموماً شامل تغییر موقعیت عضلات چشم است تا تعادل بین آنها بهبود یابد. این روش ممکن است نیاز به ترکیبی از عمل جراحی در عینک و ترمیم بافت عضلانی داشته باشد.
تمرینات چشمی: تمرینات چشمی و تحریکهای مرتبط میتوانند به تقویت عضلات چشم و بهبود تعادل بین عضلات چشم کمک کنند. این تمرینات معمولاً توسط یک متخصص چشم پزشک تجویز میشوند و باید با دقت و همراهی مداوم انجام شوند.
توصیه میشود با یک متخصص چشم پزشک مشورت کنید تا بررسی دقیقی در مورد شرایط شما انجام شود و روش درمان مناسبی برای شما تعیین گردد.
آیا آستیکمات بودن چشم به مرور باعث انحراف قرنیه میشه ؟
استرابیسم به مرور هم پیش میاد ؟ یا نه از همون بدو تولد هست؟