درمان دوبینی چشم در مشهد

دوبینی چشم زمانی است که شما یک تصویر دوتایی از یک جسم واحد می بینید. هر دو تصویر را می توان در کنار یکدیگر (افقی، عمودی، اریب) یا روی هم دید. دوبینی می تواند باعث اختلال در خواندن، حرکت و تعادل شود. بروز سرگیجه و تاری دید غیرمعمول نیست. علائم اغلب موقتی هستند، اما برای روشن شدن علت باید با پزشک مشورت شود.

علل دوبینی چیست؟

دوبینی می تواند در نتیجه آسیب عصب یا عضله در چشم باشد. هر چشم تصویر خود را از محیط ایجاد می کند، مغز نمایش های هر چشم را ترکیب می کند و آنها را به عنوان یک تصویر واضح به هم می چسباند.

دوبینی یا دیپلوپیا (Diplopia) به معنای دیدن دو تصویر از یک شیء است که می‌تواند به دلایل مختلفی ایجاد شود. علل دوبینی را می‌توان به دسته‌های مختلفی تقسیم کرد:

1. مشکلات مربوط به عضلات چشم:
   • ضعف عضلات چشم: اختلال در عضلاتی که چشم‌ها را حرکت می‌دهند، می‌تواند باعث دوبینی شود. این مشکل ممکن است به دلیل بیماری‌هایی مانند استرابیسم (کجی چشم) یا فلج اعصاب حرکتی چشم باشد.
2. مشکلات مربوط به اعصاب چشم:

• آسیب به اعصاب حرکتی چشم :  مانند اعصاب کرانیال سوم، چهارم یا ششم، می‌تواند باعث ناتوانی در هماهنگی چشم‌ها و در نتیجه دوبینی شود.
  • مولتیپل اسکلروزیس: این بیماری که بر سیستم عصبی مرکزی تأثیر می‌گذارد، می‌تواند باعث آسیب به اعصاب چشم‌ها و در نتیجه دوبینی شود.
  • میاستنی گراویس: بیماری پایانه عصب عضله که می تواند باعث خستگی عضلات و دوبینی شود.

1. مشکلات مربوط به مغز:
   • سکته مغزی: آسیب به قسمت‌هایی از مغز که مسئول کنترل حرکت چشم‌ها هستند، می‌تواند موجب دوبینی شود.
   • تومورهای مغزی: تومورها در نواحی مغز که مسئول هماهنگی حرکت چشم‌ها هستند، ممکن است باعث دوبینی شوند.
   • آنوریسم مغزی: گشاد شدن رگ‌های خونی در مغز می‌تواند به اعصاب کنترل‌کننده حرکت چشم‌ها فشار بیاورد و باعث دوبینی شود.
2. مشکلات مربوط به چشم:
   • آستیگماتیسم: مشکلات انکساری مانند آستیگماتیسم ، می‌تواند باعث دید دوگانه شود.
   • کاتاراکت (آب مروارید): آب مروارید می‌تواند تصویر را مبهم و دوتا کند.
3. مشکلات سیستمیک و عمومی:
   • دیابت: بیماری دیابت می‌تواند به اعصاب کنترل‌کننده حرکت چشم آسیب بزند و منجر به دوبینی شود.
   • مسمومیت‌ها و مصرف داروها: برخی داروها یا مسمومیت‌ها، مانند مصرف الکل زیاد یا داروهای آرام‌بخش، می‌توانند باعث دوبینی شوند.
4. ضربه به سر یا چشم: آسیب فیزیکی به سر یا چشم‌ها می‌تواند منجر به مشکلات عضلانی یا عصبی شود که دوبینی ایجاد کند.

دوبینی ممکن است به صورت موقت یا دائمی باشد و بسته به علت آن، درمان‌های مختلفی لازم است. اگر دوبینی به طور ناگهانی و بدون دلیل مشخص ایجاد شود، توصیه می‌شود فوراً به پزشک مراجعه شود تا علت آن تشخیص داده شود.

علل دوبینی دوچشمی

یکی از شایع ترین علل دوبینی دوچشمی، انحراف چشم یا استرابیسم است. این عدم تعادل ماهیچه های چشم است که در آن چشم ها به درستی با یکدیگر هماهنگ نیستند. علل دوبینی دوچشمی:

• فلج یا ضعف عضلات خارج چشمی .
• محدودیت حرکت چشم بدلیل ضایعات فضاگیر.
• عضلات بیش از حد قوی یا بیش فعال.
• ناهنجاریهای اعصابی که ماهیچه های چشم را کنترل می کنند.
• گاهی اوقات در بزرگسالانی که در دوران کودکی از استرابیسم رنج می‌بردند، دوبینی بعداً در زندگی بازمی‌گردد. در برخی موارد، درمان استرابیسم در واقع می تواند منجر به دوبینی شود، حتی اگر بینایی بیمار قبل از درمان طبیعی بوده باشد. این ممکن است به این دلیل باشد که مغز سیگنال‌های یکی از چشم‌ها را در تلاش برای حفظ بینایی طبیعی سرکوب کرده است.

علل دوبینی تک چشمی

اگر با یک چشم بتوان تصاویر دوگانه را دید، به این حالت دوبینی تک چشمی می گویند. دوبینی تک چشمی کمتر از دوبینی دو چشمی است. شرایط زیر می تواند باعث دوبینی تک چشمی شود:

• آستیگماتیسم: قرنیه یا لایه شفاف جلوی چشم، حالت بیضوی دارد.  
• خشکی چشم: چشم به اندازه کافی اشک تولید نمی کند یا خیلی سریع خشک می شود
• قوز قرنیه: این یک بیماری قرنیه چشم است که باعث نازک شدن قرنیه و مخروطی شکل آن می شود.
• ناهنجاری های شبکیه: به عنوان مثال، با دژنراسیون ماکولا، مرکز میدان دید به آرامی از بین می رود و گاهی اوقات تورم ایجاد می شود که باعث ایجاد تصاویر دوگانه در یک چشم می شود.
• آب مروارید: آب مروارید در بیش از نیمی از افراد بالای ۸۰ سال رخ می دهد و گاهی اوقات می تواند باعث دوبینی در یک چشم شود.

علل دیگری که باعث دوبینی موقتی می شوند

دوبینی ممکن است به دلایل ساده ای رخ دهد و به مرور زمان از بین برود. اینها شامل مصرف بیش از حد الکل، داروهای آرام بخش، ضد اضطراب و خواب آور با بنزودیازپین ها، مواد افیونی یا داروهای خاص برای تشنج و صرع است.

صدمات سر، مانند ضربه مغزی نیز می تواند به طور موقت باعث دوبینی شود.  زمانی که فرد هوشیارتر می شود  یا اثر الکل از بین می رود، دوبینی از بین می رود. اگر دید طبیعی به سرعت برنگردد، باید در اسرع وقت با پزشک مشورت شود.

نحوه تشخیص دو بینی

نحوه تشخیص دو بینی زمانی اهمیت پیدا می‌کند که فرد احساس کند یک جسم را به‌جای یک تصویر، به‌صورت دو تصویر جداگانه می‌بیند. برای تشخیص دوبینی باید ابتدا مشخص شود که این مشکل در یک چشم وجود دارد یا با باز بودن هر دو چشم ایجاد می‌شود. اگر با بستن یکی از چشم‌ها مشکل برطرف شود، معمولاً با دوبینی دوچشمی روبه‌رو هستیم؛ اما اگر با بستن یکی از چشم‌ها همچنان تصویر دوگانه دیده شود، احتمال دوبینی تک‌چشمی مطرح می‌شود. این تفاوت در شناسایی علت دوبینی بسیار مهم است، چون می‌تواند به اختلالات چشمی، عصبی یا عضلانی مربوط باشد.

راه‌های تشخیص دو بینی

• بررسی زمان شروع علائم: ناگهانی یا تدریجی بودن دوبینی
• توجه به نوع دید: افقی، عمودی یا مورب بودن تصاویر
• بستن یک چشم: برای تشخیص تک‌چشمی یا دوچشمی بودن دوبینی
• بررسی علائم همراه: سرگیجه، سردرد، افتادگی پلک، درد چشم یا تاری دید
• ارزیابی شرایط ایجاد دوبینی: هنگام خستگی، مطالعه، رانندگی یا نگاه به دور

درمان دوبینی تک چشمی

درمان بستگی به علت زمینه ای دارد.

• آستیگماتیسم: به انحنای غیرطبیعی قرنیه اشاره دارد. عینک های اصلاحی یا لنزهای تماسی اغلب می توانند خمیدگی را خنثی کنند و عبور نور ورودی به چشم را تصحیح کنند.

گزینه دیگر جراحی لیزر است. در این درمان قرنیه با لیزر تغییر شکل می دهد.

• آب مروارید: جراحی معمولا بهترین گزینه است. مداخله جراحی باعث رفع کدورت و درمان دوبینی می شود.
• خشکی چشم: وقتی چشم ها به اندازه کافی اشک تولید نمی کنند یا خیلی سریع خشک می شوند، ملتهب، دردناک می شوند و می توانند باعث دوبینی شوند. در بیشتر موارد، علائم با قطره به عنوان جایگزینی برای اشک کاهش می یابد.

درمان دوبینی دو چشمی

درمان دوبینی دو چشمی (Diplopia) به علت اصلی آن بستگی دارد. روش‌های درمانی می‌توانند متفاوت باشند و شامل درمان‌های غیرجراحی و جراحی باشند. در اینجا نحوه درمان دوبینی در برخی شرایط مختلف آورده شده است:

1. درمان دوبینی ناشی از اختلالات عضلات چشم:

• تمرینات چشم: برای بهبود هماهنگی عضلات چشم و کمک به حرکت بهتر آن‌ها، تمرینات چشم (تراپی چشم) می‌تواند مفید باشد. این تمرینات معمولاً توسط پزشک متخصص چشم یا اپتومتریست تجویز می‌شود.
• پوشاندن یک چشم (پچینگ): در  دوبینی های دوچشمی، ممکن است پزشک توصیه کند که یکی از چشم‌ها با استفاده از چسب یا پوشش موقتی پوشانده شود. این کار به مغز کمک می‌کند که از یک تصویر استفاده کند.این درمان موقتی است و تا درمان قطعی می تواند به بیمار کمک کند تا فعالیت روزمره داشته باشد.
• جراحی عضلات چشم: در مواردی که عضلات چشم دچار ضعف یا عدم هماهنگی شده‌اند، جراحی برای اصلاح موقعیت عضلات چشم و بهبود حرکت آن‌ها ممکن است مورد نیاز باشد.

2. درمان دوبینی ناشی از مشکلات عصبی:

• درمان بیماری‌های عصبی: اگر دوبینی به علت اختلالات عصبی مانند مولتیپل اسکلروزیس یا دیابت باشد، درمان بیماری زمینه‌ای بسیار مهم است. درمان دارویی برای کنترل بیماری می‌تواند به کاهش علائم دوبینی کمک کند.
• داروها: در مواردی که آسیب عصبی موقت باشد، داروهایی مانند استروئیدها ممکن است برای کاهش التهاب و بهبود عملکرد اعصاب استفاده شوند.

3. درمان دوبینی ناشی از مشکلات مغزی:

• درمان سکته مغزی یا تومور مغزی: اگر دوبینی به علت سکته مغزی یا تومور مغزی ایجاد شده باشد، درمان علت زمینه‌ای مانند داروهای رقیق‌کننده خون برای سکته مغزی یا جراحی برای برداشتن تومور مورد نیاز است.

4. درمان دوبینی ناشی از مشکلات چشمی:

• اصلاح ناهنجاری‌های انکساری: اگر دوبینی به دلیل مشکلاتی مانند آستیگماتیسم باشد، استفاده از عینک یا لنزهای تماسی یا لیزیک برای اصلاح مشکلات انکساری می‌تواند مفید باشد.
• درمان آب مروارید (کتاراکت): در صورت وجود آب مروارید، جراحی برای برداشتن کاتاراکت و جایگزینی با لنز مصنوعی می‌تواند باعث بهبود بینایی و رفع دوبینی شود.

5. درمان دوبینی ناشی از مصرف داروها یا مسمومیت‌ها:

• قطع مصرف داروها یا مواد مسموم: اگر دوبینی به دلیل مصرف داروها یا مسمومیت‌ها ایجاد شده باشد، قطع مصرف دارو یا درمان مسمومیت ممکن است علائم را کاهش دهد.

6. استفاده از عینک‌های مخصوص:

در برخی موارد، عینک‌های خاصی مانند عینک‌های منشوری برای کمک به تصحیح دید دوگانه تجویز می‌شوند. این عینک‌ها به مغز کمک می‌کنند تا تصاویر دوگانه را به یک تصویر واحد ترکیب کند.

7. جراحی چشم (در موارد خاص):

اگر دوبینی ناشی از کجی چشم (استرابیسم) باشد که با درمان‌های غیرجراحی اصلاح نمی‌شود، جراحی عضلات چشم برای اصلاح موقعیت آن‌ها می‌تواند گزینه‌ای مناسب باشد.

دوبینی در کودکان و تشخیص آن

دوبینی در کودکان یکی از چالش‌برانگیزترین مباحث در چشم‌پزشکی اطفال است، زیرا کودکان برخلاف بزرگسالان ممکن است نتوانند به‌وضوح بیان کنند که تصاویر را دوگانه می‌بینند. تشخیص دوبینی در کودکان اغلب از طریق مشاهده رفتارهای غیرارادی آن‌ها صورت می‌گیرد. مغز کودک به دلیل انعطاف‌پذیری بالا، ممکن است برای فرار از گیجی ناشی از دوگانگی تصویر، یکی از تصاویر را حذف (سرکوب) کند که این امر منجر به تنبلی چشم می‌شود. بنابراین، شناسایی زودهنگام اختلال دید دوچشمی در سنین پایین برای پیشگیری از آسیب‌های دائمی به سیستم بینایی و هماهنگی عضلات چشم بسیار حیاتی است.

نشانه‌های رفتاری برای شناسایی دوبینی در کودکان

از آنجا که کودک ممکن است مستقیماً به مشکل خود اشاره نکند، والدین باید به دنبال این علائم باشند:

• بستن یا پوشاندن یک چشم: کودک سعی می‌کند با حذف یکی از تصاویر، دید خود را شفاف کند.
• کج کردن سر: برای هم‌راستا کردن تصاویر در زاویه‌ای که عضلات چشم ضعیف هستند، سر خود را به یک سمت متمایل می‌کند.
• مالش مداوم چشم‌ها: نشانه‌ای از خستگی مفرط سیستم بینایی برای تطبیق تصاویر.
• ضعف در تشخیص فاصله: ناتوانی در گرفتن توپ، ریختن آب در لیوان یا برخورد مکرر به اشیاء.
• تنگ کردن چشم‌ها :تلاش برای کاهش ورود نور و متمرکز کردن تصویر.